ศูนย์ศิลปาชีพพิเศษบ้านจาร
	ศูนย์ศิลปาชีพพิเศษบ้านจาร(ภาพประกอบ 3.2) ตั้งอยู่ที่บ้านจาร ตำบลม่วง อำเภอบ้านม่วง จังหวัดสกลนคร สืบเนื่องจากที่สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงริเริ่มโครงการป่ารักน้ำขึ้นที่อ่างเก็บน้ำคำจวง ตำบลส่องดาว อำเภอส่องดาว จังหวัดสกลนครเมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2525 แล้ว จากนั้นในปี พ.ศ. 2526 สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถเสด็จ พระราชดำเนินไปทรงเยี่ยมราษฎรที่บ้านจาร ตำบลม่วง อำเภอบ้านม่วง จังหวัดสกลนคร ราษฎรได้กราบบังคมทูลว่า ถูกผู้ก่อการร้ายคอมมิวนิสต์มาข่มขู่เอาเสบียงอาหารทำให้มีอาหารไม่เพียงพอแก่การดำรงชีวิต และเกิดความหวาดกลัวอย่างมาก ประกอบกับราษฎรบ้านจารได้เสียสละที่ดินสาธารณะของหมู่บ้านบริเวณหาดไทรงามจำนวน 200 ไร่ เพื่อปลูกป่าถวายตามรอยพระยุคลบาทโครงการป่ารักน้ำด้วย สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถทอดพระเนตรเห็นความสามัคคีและความเสียสละของชาวบ้านจาร จึงมีพระราชดำเนินจะตั้งศูนย์ศิลปาชีพพิเศษขึ้นที่บ้านจาร (15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2526) โดยเริ่มต้นด้วยการทรงพระกรุณาให้รับราษฎรชาวบ้านจาร 20 คน เข้าไปฝึกงานศิลปาชีพในสวนจิตรลดา เพื่อให้กลับมาฝึกหัดสมาชิกภายในหมู่บ้านอีกทอดหนึ่ง (นิติ กสิโกศล, 2541 : 142) จากนั้นราษฎรบ้านจารก็ได้รวมตัวกันจัดตั้งกลุ่มอาชีพปลูกหม่อนเลี้ยงไหมขึ้น วันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2527 มีพระราชเสาวนีย์ ให้ พ.อ.เรวัต บุญทับ นายทหารที่ดูแลศูนย์สิลปาชีพบ้านกุดนาขามช่วยจัดหาครูไปสอนการทอผ้าไหมมัดหมี่และการย้อมสีแก่สมาชิกศิลปาชีพบ้านจารต่อมาทรงรับราษฎรบ้านจารอีก 40 ครอบครัว เป็นสมาชิก 24 ศิลปาชีพและมีพระราชดำริว่าราษฎรในหมู่บ้านใกล้เคียงกับบ้านจารมักจะตัดไม้ทำฟืนต้มเกลือกันเป็นจำนวนมาก ทรงห่วงใยว่าไม้จะสูญสิ้นไปจากป่า ควรจะหาทางให้ราษฎร เหล่านี้ฝึกอาชีพต่าง ๆ เพิ่มเพื่อลดอาชีพการตัดไม้ต้มเกลือให้น้อยลง วันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2528 สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถเสด็จฯ ทอดพระเนตรสวนป่ารักน้ำ สวนสมุนไพร และพืชผักสวนครัวที่ราษฎรบ้านจารปลูก ณ ท้ายอ่างเก็บน้ำห้วยวังแคนและมีพระราชเสาวนีย์ให้ พ.อ.เรวัต บุญทับ ดำเนินโครงการฝึกอาชีพประเภทต่าง ๆ ทั้งเกษตรกรรมและศิลปาชีพแก่ราษฎรบ้านจาร เพื่อให้บ้านจาร เป็นตัวอย่างแก่หมู่บ้านในเขตอำเภอบ้านม่วง แสดงให้เห็นว่าไม่ต้องมีอาชีพตัดไม้ต้มเกลือก็สามารถเลี้ยงชีพได้ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเงินทุนเริ่มแรก จำนวนหนึ่งให้ พ.อ.เรวัต รับไปดำเนินการในวันนั้น (อรนุช อิศรางกูร ณ อยุธยา และ คณะ, 2535 : 59 - 60) หลังจากที่ชาวบ้านจากทั้ง 20 คนที่ผ่านการฝึกอบรมกลับมาแล้ว สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปิดศูนย์ศิลปาชีพพิเศษขึ้นที่บ้านจารในปี พ.ศ. 2528 โดยให้เป็นศูนย์ย่อยขึ้นกับศูนย์ศิลปาชีพบ้านกุดนาขาม ได้เปิดอบรมการทำดอกไม้ประดิษฐ์ ถักเสื้อไหมพรม ทอผ้า ตีเหล็ก เฟอร์นิเจอร์ และการปลูกหม่อนเลี้ยงไหม (นิติ กสิโกศล, 2541 : 142) ข้อมูลจากหนังสือมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพ กล่าวถึงเรื่องนี้เพิ่มเติมไว้ความว่า ต้นปี พ.ศ. 2529 โครงการฝึกอาชีพแก่ราษฎรบ้านจารก็ได้เริ่มก่อตัวขึ้นอย่างคึกคัก ราษฎรบ้านจารบริจาคที่ดินสาธารณะเพื่อตั้งเป็นศูนย์ศิลปาชีพจำนวน 400 ไร่ มีการจัดตั้งกลุ่มศิลปาชีพประเภทต่าง ๆ ขึ้นมากมาย นอกจากกลุ่มปลูกหม่อนเลี้ยงไหม และกลุ่มทอผ้าไหมแล้ว ยังมีกลุ่มปั้นโอ่ง กลุ่มช่างตีเหล็กกลุ่มช่างเฟอร์นิเจอร์ กลุ่มตัดเย็บเสื้อผ้า เป็นต้น งานทางด้านเกษตรกรรมก็มีการจัดตั้งกลุ่มอาชีพขึ้นมากมาย เช่นเดียวกันเช่น กลุ่มธนาคารข้าว กลุ่มธนาคารโคกระบือ กลุ่มปลูกป่าสมุนไพร กลุ่มเลี้ยงไก่ กลุ่มเลี้ยงปลา กลุ่มไม้ผล กลุ่มเพาะกล้าไม้ เป็นต้น หน่วยราชการต่าง ๆ ได้ให้การสนับสนุนส่งวิทยากรมาฝึกสอนอาชีพแก่ราษฎรและมาช่วยปรับปรุงพื้นที่ตลอดจนถนนรอบ ๆ ศูนย์ราษฎรหมู่บ้านจารทั้งหมดได้เข้าร่วม โครงการฝึกอาชีพ ประเภทต่าง ๆ ณ ศูนย์ศิลปาชีพบ้านจารรวมทั้งราษฎรหมู่บ้านใกล้เคียงก็ได้มาสมัคร เป็นสมาชิกเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ขณะนี้ศูนย์ศิลปาชีพบ้านจาร เป็นศูนย์ย่อยของศูนย์ศิลปาชีพบ้านกุดนาขามและอยู่ในความดูแลของ พลตรีเรวัต บุญทับ เช่นเดียวกัน (อรนุช อิศรางกูร ณ อยุธยา และคณะ, 2535 : 60 )